موعود

•

• نقش زن در زمينه سازي ظهور

• چكيده

• همه انسان‌ها در برابر امام عصرِ خود مسئول هستند و براي زمينه‌سازي ظهور آن حضرت وظايفي را بر عهده دارند. زنان علاوه بر نقش عمومي كه همة انسان‌ها عهده‌دار هستند، مي‌توانند در مواردي به طور خاص ايفاي نقش نموده و زمينه‌هاي ظهور را فراهم نمايند و اين مسئله، اهميت نقش زنان را در زمينه‌سازي ظهور روشن مي‌نمايد. براي دست‌يابي به اين مهم، شناخت جايگاه زن در ابعاد مختلف لازم است تا بتوان در پرتو آن به چگونگي تأثيرگذاري زن در ابعاد گوناگون پرداخت.

• در اين نوشتار براي پاسخ‌گويي به كيفيت نقش زنان در زمينه‌سازي ظهور، ضمن استفاده از كتاب‌هاي روايي و تحليلي، براي استفادة بهتر از نظرات موجود، با مراجعه به سايت‌هاي اينترنتي مرتبط با مهدويت و جست‌وجو در مقالات، فصلنامه‌ها و ... سعي شده است تا ارائه مطالب به صورت توصيفي ـ تحليلي از پويايي هر چه بيشتر برخوردار گردد.

• واژه‌هاي كليدي: زمينه‌سازي، ظهور، اجتماع، فرهنگ، سياست، اقتصاد.

• مقدمه

• در دوران غيبت و پنهان زيستي امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف باورمندان مهدويّت داراي رسالت و مسئوليت خطيري مي‌باشند. منتظران واقعي و راستين در جامعه منتظران جهت نيل به جامعه ايده‌آل مهدوي از پاي ننشسته و با تلاش و كوشش مضاعف و با ارائه برنامه و راهكارهاي تبليغي، زمينه شوق و علاقه مردم را جهت درك ظهور و آمدن حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف دوچندان مي‌كنند.

• منتظران واقعي با اجراي دو مسئوليت در جامعه زمينة تحقق ظهور را تسهيل مي‌نمايند، نخستين مسئوليت كه شايد مهمترين نيز باشد همان خودانديشي و خودسازي است؛ يعني منتظِر واقعي قبل از آن‌كه به فكر ديگران باشد (دگرانديشي داشته باشد) بايد با احياي شاخصه هاي مهدي پسند و مزين شدن به خصال نيك و اخلاق اسلامي خود را در زمره ياران واقعي امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف قرار دهد. دومين مسئوليت بعد از خودانديشي، دگرانديشي مي‌باشد. در اين مسئوليت، منتظِر واقعي با تبليغ و اشاعه فرهنگ ناب مهدوي در ميان منتظران، عشق و علاقه آنان را نسبت به امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف و ظهور او بر مي‌انگيزاند و مردم را نسبت به آمدن حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف و تشكيل حكومت جهاني تشنه و مشتاق مي‌نمايد. در اين ميان نقش زنان ـ كه جمعيت انبوهي از مردم را تشكيل مي‌دهند ـ نقش خطير و مهمي است؛ زيرا قلمرو و نفوذ زنان در جامعه و ابعاد مختلف آن، داراي گستره وسيعي مي‌باشد؛

• يعني علاوه بر جامعه، در خانواده و مدرسه و… جهت تربيت نسل منتظِر و پرورش ياران خاص حضرت، نقش بي‌نظير و بي‌بديلي را بر عهده دارند. از اين رو زنان منتظِر به خاطر جايگاه مهم اجتماعي، و خانوادگي در صورت انجام صحيح مسئوليت، منتظران و جامعه منتظران را به سوي جامعه ايده‌آل مهدوي سوق خواهند داد.

• زمينه‌سازي: مقدمه چيني، آماده ساختن استعداد و تهيه مقدمات براي منظوري را زمينه‌سازي گويند[1].

• ظهور در لغت: آشكار شدن چيز پنهان[2]، پديدار شدن و هويدايي را گويند[3]. ظهور در مباحث مهدويت به معناي ظاهر شدن حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف پس از زيستن طولاني، جهت برپايي حكومت عدل جهاني است. نكته مهم در ظهور، مسبوق بودن آن به غيبت است.[4] نقش: كنايه از طرح تازه افكندن و صورت نو ظاهر ساختن مي‌باشد.[5]

• اجتماع در لغت: كاري كه به اجتماع و به همگان بستگي داشته باشد، آن‌چه مربوط به گروهي كه با هم زندگي مي‌كنند، باشد[6].

• اجتماع در اصطلاح، «در گسترده‌ترين معنا، آن‌گونه كه در مورد انسان‌ها به كار برده مي‌شود، هر نوع رفتار يا نگرشي است كه از طريق تجربة حال يا گذشته از رفتار ساير مردم (مستقيم يا نامستقيم) تأثير پذيرفته باشد، يا اشاره به رفتاري است كه به سوي مردم جهت‌گيري شده باشد.[7]

• فرهنگي در لغت: به چيزي گفته مي‌شود كه منسوب به فرهنگ باشد و فرهنگ به معناي دانش، علم، معرفت و يا مجموعة آداب و رسوم گفته مي‌شود[8] .

• فرهنگ در اصطلاح، «شامل الگوهايي است؛ آشكار و نا آشكار از رفتار و براي رفتار كه به واسطة نمادها حاصل مي‌شود و انتقال مي‌يابد؛ نمادهايي كه دست‌آوردهاي متمايز گروه‌هاي انساني و از جمله تجسم‌هاي آنها را در كار ساخت تشكيل مي‌دهند. هستة اصلي فرهنگ، شامل عقايد سنتي و به خصوص ارزش‌هاي وابسته به آنهاست».[9]

• سياسي در لغت: «منسوب به سياست؛ و سياست، حكم راندن به رعيت و اداره كرن امور مملكت و حكومت كردن را گويند».[10]

• سياست در اصطلاح، «يك برنامة پيش انديشيد‌ني براي هدف‌ها و طرز عمل‌هاست. فرايند سياست، عبارت است از ضابطه‌مندي، اعلام و به كار بستن تقاضاها و چشم‌داشت‌ها».[11]

• اقتصادي در لغت: «منسوب به اقتصاد»[12] را گويند.

• اقتصاد در اصطلاح، اين‌گونه تعريف شده است: «علم اقتصاد، رفتار انسان را در ارتباط با وسايل كمياب كه موارد استعمال گوناگون دارند، به اهداف معين، هم‌چون حداكثر كردن درآمد، مطالعه مي‌كند و اين مطالعه معمولاً با به كارگيري داده‌هاي قيمت درمقايسه، انجام مي‌شود. اما انتخاب ميان اهداف معين معمولاً مستلزم انتخاب ميان ارزش‌ها و سياست‌هاي اجتماعي است».[13]

• 1. ديدگاه‌ها در مورد زمينه‌سازي

• در روايات اسلامي، مطالب بسياري درمورد انتظار و فرج آمده و به منزلة بهترين اعمال معرفي گرديده است.

• رسول گرامي اسلام صل الله عليه و آله و سلم مي‌فرمايد: بهترين اعمال امت من، انتظار فرج (گشايش) خداوند عزوجل است. [14]

• هم‌چنين فرموده‌اند: بهترين عبادت، انتظار فرج است. [15]

• برداشت‌هاي متفاوت از مفهوم انتظار، موجب گرديده تا نظرات متفاوت و متضاد رخ بنمايد و بر اساس اين برداشت‌ها، تكاليف متفاوتي ارائه شود. براي روشن‌شدن وظيفة شيعيان و منتظران واقعي حضرت، بررسي نظريات و ديدگاه‌ها و در نهايت روش صحيح آن ضروري به نظر مي‌رسد.

• ـ 1. زمينه‌سازي منفي

• عده‌اي انتظار فرج را به اين معنا دانسته‌اند كه جامعه بايستي به حال خود رها شود و نبايد به فساد آن توجهي نشان داد تا زمينة ظهور ـ كه دنيايي پر از ظلم و فساد است ـ فراهم آيد. عده‌اي فراتر از اين عقيده معتقدند نه تنها نبايد جلوي فساد و گناهان را گرفت، بلكه بايستي به آنها دامن زد تا هر چه بيشتر زمينة ظهور حضرت عجل الله تعالي فرجه الشريف فراهم آيد.[16]

• اين انتظار همواره مورد مذمّت و سرزنش قرار گرفته است؛ چرا كه منجر به تعطيل شدن حدود و مقررات اسلامي گشته و با موازين اسلامي و قرآني سازگاري ندارد.[17]

• 2 ـ 1. عدم زمينه‌سازي

• برخي با تمسك به بعضي روايات، مانند «هر علم و پرچمي قبل از ظهور قائم، باطل است»، هرگونه زمينه‌سازي و تشكيل حكومت را باطل و بر خلاف اسلام مي‌دانند و آن را در راستاي بسته شدن باب مهدويت برشمرده‌اند.

• از اين جمله مي‌توان به انجمن حجتيه اشاره نمود كه به وسيلة شيخ محمود ذاكر زادة تولايي، معروف به شيخ محمود حلبي (1279 ـ 1376ه ـ .ش) تأسيس شد و پس از انقلاب اسلامي نيز به دليل تضاد افكار آنان با انقلاب اسلامي، نه تنها با آن همكاري نكردند، بلكه در مواردي با آن مقابله نيز مي‌كردند.

• اين گروه در پي سخنراني حضرت امام خميني قدس سره مبني بر مذمت كساني‌كه معتقد به زياد شدن فساد براي ظهور امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف بودند طبق بيانيه‌اي به طور رسمي انحلال خود را اعلام كرد.[18]

• اين گروه هيچ مسئوليتي را متوجه مردم نمي‌دانند، بلكه تنها، دعا را براي ظهور حجت، لازم مي‌دانند.

• 3 ـ 1. زمينه‌سازي مثبت

• «زمينه‌سازي مثبت» را بايد در معناي «انتظار سازنده» جست‌وجو نمود. انتظار سازنده، همان انتظار راستيني است كه به عنوان «با فضيلت‌ترين عبادت» ياد شده است[19].

• در طول يازده سده غيبت كبري امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف درخشان‌ترين چهره‌اي كه به اين «انتظار سازنده و زمينه‌سازي مثبت» جلوة خاص بخشيده است، حضرت امام خميني قدس سره ربوده كه با طرح انديشة حكومت اسلامي در عصر غيبت، به «انتظار»، معنا و مفهوم تازه‌اي بخشيد. ايشان ضمن مقابله با ديدگاه‌هايي كه انتظار را «تن دادن به وضع موجود» مي‌دانستند، فرمودند: انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما بايد كوشش كنيم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پيدا كند و مقدمات ظهور، ان‌شاءا... تهيه شود.[20] هم‌چنين ايشان معتقد بودند، با گسترش اسلام راستين در جهان و مبارزه با جهان‌خواران، بايد زمينة ظهور منجي موعود را فراهم نمود.[21]

• مهم‌ترين تفاوت بين مكاتب ديني و غيرديني، اميد به آينده‌اي روشن است كه در افراد، ايجاد انگيزة تحرك مي‌نمايد. تجلي اين اميد در مكتب تشيع در ظهور منجي موعود، مهدي صاحب‌الزمان عجل الله تعالي فرجه الشريف بوده و تحرك به سوي آن در «انتظار سازنده» نهفته است.

• بنابراين، انتظار به معناي «فراهم آوردن زمينه‌هاي ظهور، ظلم‌ستيزي به مقدار توان و آمادگي براي ظهور حضرت»[22] مي‌باشد، اين زمينه‌سازي به مثابه ضرورت اسلام و قرآن مطرح، و وظيفة تمام مسلمين مي‌باشد. دلايل عقلي و نقلي، ما را به اين صحيح رهنمون مي‌سازد؛ زيرا مسلماني كه خود را پاي‌بند احكام اسلام مي‌داند، اجازه نمي‌دهد هيچ يك از آيات و رواياتي كه دربارة امر به معروف و نهي‌ از منكر، حدود و ديات، جهاد، كمك به محرومان، چگونگي برخورد با ظلم و عدم تسليم در برابر ستم و ... مي‌باشند، ت2. زمينه‌سازي و جايگاه زنان

• زمينه‌سازي و آمادگي براي ظهور حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف در روايات، بيان‌گر اهميت نقش مردان و زنان مؤمن است.

• رسول خدا مي‌فرمايد:[24] «گروهي از مردمِ مشرق، بيرون آمده براي ظهور حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف زمينه‌سازي مي‌كنند، يعني سلطنت ايشان را فراهم مي‌سازند».[25]

• به گواه ديگر روايات، ايرانيان نقش بزرگي در زمينه‌سازي ظهور حضرت دارند و اين روايات، ضمن بشارت، هشداري به وظيفة سنگين ايران اسلامي نيز مي‌باشد.

• زمينه‌سازان انقلاب جهاني حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف، منتظران راستيني هستند كه در انتظار حضرت حجت عجل الله تعالي فرجه الشريف روز شماري مي‌كنند و در اين زمينه، جنسيت معنايي ندارد؛ تنها تفاوت، به چگونگي كارآيي هر يك از مردان و زنان برمي‌گردد.

• عطيل و عمل نشود[23].

• در نظام اسلامي، زن و مرد از نظر حقيقت وجودي يكسان هستند و ملاك برتري انسان‌ها در تقواست.[26] چنان‌كه خداوند مي‌فرمايد: «گرامي‌ترين شما نزد خدا با تقواترين شماست»[27] و معيار پاداش انسان‌ها بر اساس عمل صالح است و تفاوتي بين زن و مرد نمي‌باشد.

• هم‌چنين در جاي ديگري مي‌فرمايد: «و هر كس كار شايسته كند ـ چه مرد باشد يا زن ـ در حالي كه ايمان داشته باشد، در نتيجة آن داخل بهشت مي‌شود».[28]

• صرف‌نظر از حقيقت وجودي انسان‌ها، نمي‌توان تفاوت‌هاي ظاهري و جسمي و رواني مرد و زن را ناديده گرفت. هر يك طبق نظام خلقت، داراي جايگاه ويژه‌اي مي‌باشند؛ بنابراين قراردادن هر يك در جايگاه صحيح خود موجب رشد و شكوفايي آنها مي‌گردد.

• آشنايي با وظايف منتظران واقعي و عمل به آنها در سطح افراد و جامعه، موجب اصلاح جامعه مي‌گردد و مقدمات ظهور را مهيا مي‌سازد و آگاهي لازم را در پيروان و ياران راستين او فراهم مي‌آورد. بنابراين وظيفة هر مسلمان مدعي، حمايت ولايت است كه با وظايف خود آشنا گردد و درصدد عمل به آنها برآيد.

• 1 ـ 2. نقش زنان در تاريخ زندگي امام

• مواردي كه براي فرد منتظر برشمرده مي‌شود، براي زن و مرد يكسان است. ولي آن‌جا كه بحث چگونگي زمينه‌سازي پيش‌ مي‌آيد، زنان در زير ساخت‌ها قرار مي‌گيرند.

• امام خميني رحمه الله عليه دربارة زنان مي‌فرمايند: «زن، مربي جامعه است. از دامن زن انسان پيدا مي‌شود. مرحلة اول مرد و زن صحيح، از دامن زن است. مربي انسان‌ها، زن است».[29]

• نقش زيربنايي زن در تولد و رشد صاحب‌الامر عجل الله تعالي فرجه الشريف، مشهود است كه از هنگام تكوين و تولد ايشان آغاز، و سپس با طي مراحل رشد، زمينه‌هاي امامت ايشان فراهم مي‌گردد.

• آمادگي نرجس خاتون براي همسري با امام حسن عسكري عليه السلام از آن جمله است كه با تحمل سختي‌ها همراه بود. در حالي كه نرجس خاتون در قصر پدر به عنوان ملكه، امكانات بسياري در اختيار داشت. ولي دل‌بستگي او به امام حسن عسكري عليه السلام ـ كه قطعاً از صفاي دل او نشأت مي‌گرفت ـ موجب شد تا رنج اسارت را بپذيرد و با حفاظت و صيانت از حريم خود به وصال يار برسد[30].

• مرحلة ديگر زمينه‌سازي را مي‌توان در پرورش نرجس خاتون نزد عمه بزرگوار[31] امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف جست‌وجو نمود؛ هنگامي كه براي تعليم آداب اسلامي از محضر آن بزرگوار استفاده مي‌نمود؛ چرا كه تكوين و رشد امام، علاوه بر صلب شامخ، نيازمند رحم پاك مي‌باشد. و اينها بيان‌گر نقش اساسي زنان در زمينه‌سازي و مقدمات پيش از تكوين، هنگام حمل و سپس به دنيا آمدن امام مي‌باشد كه دور از چشم همگان، جز عده‌اي خواص صورت ‌پذيرفت.

• با آغاز امامت امام در دوران غيبت صغري نيز مردم با مراجعه به مادر امام حسن عسكري عليه السلام كه معروف به جده بود، به حل مشكلات خود مي‌پرداختند و اين مسئله، حضور زنان در زمينه‌هاي اجرايي را گوشزد مي‌نمايد.[32] بنابراين زنان قبل و بعد از غيبت امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف در عرصه‌هاي مختلف براي حضرت زمينه‌سازي مي‌كردند و هم‌چنان اين سيره ادامه دارد.

• 3. محدودة زمينه‌سازي فردي

• مؤمنين حقيقي كساني هستند كه ايمان آنها با عمل صالح پيوند خورده است. نمايان‌گر اين مهم، بيان آياتي است كه در آنها حدود 49 بار عبارت (الذين آمنوا ) و (عملوا الصالحات ) در قرآن كريم، همراه هم آمده است. البته ايمان و عمل صالح بدون ولايت ائمه عليهم السلام و بيزاري از دشمنان آنها محقق نخواهد شد.

• ابوبصير بيان مي‌كند: امام صادق عليه السلام روزي فرمود: آيا به شما در مورد چيزي خبر ندهم كه خداوند عزوجل عملي از بندگان را بدون آن قبول نمي‌كند؟ گفتم: آري، فرمود: شهادت به اين‌كه جز خداي يگانه خدايي نيست و اين‌كه محمد صل الله عليه و آله و سلم بندة او و رسول اوست و اقرار بدآن‌چه خدا به آن امر نموده است و ولايت و دوستي ما و برائت و بيزاري از دشمنان ما، يعني خصوص ما ائمه عليهم السلام و تسليم ايشان شدن و ورع اجتهاد و طمأنينه و تلاش و انتظار قائم را داشتن.[33]

• 1. حيطة شناخت كه تجلي‌گاه بينش انسان‌ها مي‌باشد؛

• 2. حيطه عاطفه كه گرايشات انساني را جهت مي‌بخشد؛

• 3. حيطة رفتار كه اعمال و كردار آدمي را شكل مي‌دهد.

• 1 ـ 3. حيطة شناخت

• اگر انسان خود را شناخت، به معرفت پروردگار نائل خواهد آمد و از جمله ويژگي‌هاي زمينه‌سازان ظهور، شناخت حقيقي خداوند متعال است. حضرت علي عليه السلام در اين باره فرموده‌اند: «مردان مؤمني كه خدا را در كمال شايستگي شناخته‌اند و ايشان، ياوران مهدي در آخرالزمان‌اند.» [34]

• پس از شناخت خداي متعال، شناخت حجت و امام او در روي زمين براي هدايت انسان‌ها از مهم‌ترين وظايف مؤمنان محسوب مي‌شود؛ چرا كه «هر كس امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهليت مرده است».[35]

• شناخت امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف به سبب ويژگي‌هاي خاصي هم‌چون ولادت پنهان، زيست پنهان، امتحانات سخت و دشوار و ... از اهميتي دو چندان برخوردار است.[36]

• كسي كه خود را مهياي ظهور حضرت مي‌سازد درمرحلة اول با شناخت صحيح، انگيزة لازم ايمان و عمل صالح را به دست مي‌آورد و اين شناخت، زمينه‌ساز اقدامات بعدي در زمينة گرايشات و كردار فردي است.

• كسب معرفت صحيح به دريافت عقلي افراد باز مي‌گردد. البته بايد توجه داشت مراد از عقل در اين موارد، عقل اجتماعي و دركارهاي اجرايي نيست كه معمولاً برترين آن به مردان نسبت داده مي‌شود؛ بلكه مراد، عقلي است كه با آن به كسب كمالات پرداخته مي‌شود و در اين زمينه، مردان و زنان تفاوتي ندارند.[37]

• بنابراين كسي كه به شناخت و معرفت امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف ره نيابد، نشان‌گر آن است كه خداي خود را نشناخته است و كسي كه خداي خود را نشناسد، از دين گمراه گرديده است.[38] براي درك معرفت صحيح بايد از خداي متعال كمك و ياري خواست[39] و چنان كه خواهيم گفت ره يافتن زنان در اين زمينه از طريق عاطفه و احساسات هموارتر است.

• 2 ـ 3. حيطة عاطفه

• دوستي و محبت از شناخت ناشي مي‌شود و شناخت صحيح خدا و ائمه معصومين عليهم السلام ايجاد محبت و مودت مي‌نمايد.

• امام صادق عليه السلام مي‌فرمايد: «هر چيزي پايه و اساسي دارد و اساس محبت و دوستي ما شناخت اهل‌بيت است».[40]

• بنابراين، محبت نشانة ايمان كامل است. هم چنين امام صادق عليه السلام در مورد قول خداوند متعال كه مي‌فرمايد: (و من يطع الله و رسوله ) فرمودند: در مورد ولايت علي عليه السلام و ائمه بعد از ايشان است كه پس از آن خداوند فرمود: (فقد فاز فوزاً عظيماً ).[41]

• ولايت به معناي قبول امامت و سرپرستي ائمه عليهم السلام است و وظيفة منتظران نسبت به امام غايب، احترام خالصانه به آن حضرت است كه با شنيدن لقب قائم، به احترام آن حضرت بلند شوند[42] و آمادگي خود را براي همراهي حضرت اعلام نمايند. ايجاد ارتباط عاطفي با امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف در زنان بسي آسان‌تر از مردان مي‌باشد؛

• چرا كه زنان در بخش دل و قلب و گرايش و جذبه موفق‌تر از مردان‌اند[43] و انعطاف‌پذيري زنان در اين رابطه بيشتر از مردان است. لذا پس از شناخت امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف بهتر و راحت‌تر مي‌توانند با او ارتباط روحي برقرار سازند و شايد به همين دليل مدعيان دروغين ارتباط با امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف از اين حربة عاطفي در زنان سوء استفاده مي‌كنند كه براي مبارزه با اين سوء استفاده‌ها بايد كيفيت شناخت و ارتباط صحيح با امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف را در جامعه ترويج نمود.

• عشق ورزيدن به امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف تنها در ارتباط با آن حضرت خلاصه نمي‌شود؛ بلكه وجود هر كس كه سرشار از عشق امامت و ولايت است، خود را سرا پا مهياي خدمت‌گزاري براي حضرت مي‌نمايد و در زمان غيبت نيز خدمت به ياران حضرت را سر لوحة كارهاي خود قرار مي‌دهد.[44]

• زنان به دليل ظرافت و گرايش قلبي، داراي انعطاف بيشتر و يا حداقل همسان با مردان در جنبة ذكر مي‌باشند[45] و اين ذكر است كه موجب تذكر و معرفت الهي مي‌گردد.

• در جامعة اسلامي، كارهاي اجرايي خانواده بر عهدة مرد نهاده شده، اما اساس خانواده كه بر مهر و محبت بنا شده است بر محوريت زن مي‌چرخد. اگر زنان جامعة اسلامي، مهر و محبت خدايي را در خانه پياده نمايند، اساس جامعة اسلامي نيز بر پاية محبت خدا و امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف شكل مي‌گيرد.

• متمركز نمودن گرايشات به سوي هدف متعالي خدمت‌گزاري به امام و ياران آن حضرت، موجب تمركز افكار و نيروهاي آدمي مي‌شود و موجب وحدت شخصيت مي‌گردد.[46] همين امر موجب مي‌شود تا ياران حضرت، افرادي محكم و استوار گردند و براساس آن چه در روايات آمده؛ «قلب‌هاي ايشان هم‌چون پاره‌هاي آهن است».[47] اين دل‌ها در مقابل دشمنان، سخت و محكم است، ولي براي دوستان پر از محبت و مودّت مي‌باشد. اين همان خصوصيتي است كه براي ياران پيامبر اعظم صل الله عليه و آله و سلم بر شمرده شده است: (محمد رسول‌الله و الذين معه اشداء علي الكفار رحماء بينهم ).[48]

• در ديگر روايات، فضيلت و برتري ياران قائم بر اهل هر زماني بيان گرديده است. امام سجاد عليه السلام در اين باره فرموده‌اند: «غيبت دوازدهمين ولي خدا از اوصياء رسول‌الله صل الله عليه و آله و سلم و ائمه بعدش ادامه پيدا مي‌كند. اي اباخالد، همانا اهل زمان غيبت امام، به امامت امام غايب معتقد مي‌باشند و در انتظار ظهورش به سر مي‌برند؛ ايشان با فضيلت‌ترين اهل‌ هر زماني هستند؛ زيرا خداوند متعال به ايشان عقل و فهم و معرفتي عطا كرده كه غيبت، نزد ايشان هم‌چون، مشاهده است».[49]

• 3 ـ 3. حيطة رفتار

• رفتار انسان، نمايان‌گر افكار و عقايد او است. يكي از وظايف مهم منتظران، خودسازي و مراقبت بر رفتار خويشتن است تا در پي آن ديگران و جامعه نيز به رفتار صحيح متمايل شوند. رفتار صحيح، نتيجه گرايشات درست، و گرايش‌هاي صواب در ساية اعتقاد نامناسب ايجاد مي‌شود.

• امام صادق عليه السلام مي‌فرمايند: «شما صالح نمي‌شويد تا معرفت پيدا نكنيد و معرفت پيدا نمي‌كنيد تا باور و اعتراف نداشته باشيد و باور و اعتراف نخواهيد داشت تا تسليم نشويد».[50]

• رفتار و كرداري از مؤمن منتظر قابل پذيرش است كه با قوانين اسلام مطابق باشد. به عبارت ديگر، انسان مؤمن، خود را تسليم اوامر الهي مي‌نمايد و احكام و دستورات الهي را در حد فهم و درك خود به اجرا در مي‌آورد و در مواردي نيز كه براي او درك‌پذير نيست، گردن مي‌نهد و سرا پا تسليم اوامر الهي مي‌شود.

• البته اين بدان معنا نيست كه تفكر، تعقل و تدبر را كنار گذارد و چشم و گوش بسته هر فرماني را بپذيرد؛ بلكه بايد نسبت به آن‌چه وظيفة او است، آشنا گردد و با استفاده از ابزار عقل و فهم، درصدد دست‌يابي به احكام اسلام برآيد و چنآن‌چه در مواردي نسبت به صدور حكمي جزم پيدا نمود، ولي به حكمت آن دست پيدا نكرد، خود را تسليم اوامر الهي نمايد و به دليل عقل گريزي برخي مسائل به مقابله با آنها نپردازد.

• امام سجاد عليه السلام، منتظران عصر غيبت را با اين صفت مي‌ستايد كه خداوند متعال به ايشان عقل و فهم و معرفت فراوان عطا كرده است.[51]

• يكي از عوامل خودسازي، حفظ خويشتن از انجام محرمات الهي است، اين فرمايش گوهربار حضرت علي عليه السلام است كه مي‌فرمايد: «دوري كردن از بدي‌ها بهتر از انجام خوبي‌هاست».[52]

• يكي از خطرات جدي كه مسلمانان عصر غيبت را تهديد مي‌كند، واقع شدن در فتنه‌ها و آزمايشاتي است كه امكان دارد دين آنها را تباه و خراب نمايد. امام صادق عليه السلام اين خطر را چنين گوشزد مي‌فرمايند: «در آينده مبتلا به شبهه‌اي مي‌شويد، بدون وجود نشانه و پرچمي كه ديده شود و حضور امامي كه هدايت كند، از اين وضعيت نجات نمي‌يابد، جز كسي كه دعاي غريق بخواند». عبدالله بن سنان از آن حضرت سؤال مي‌كند، امام مي‌فرمايد: «يا الله، يا رحيم، يا مقلب القلوب، ثبت قلبي علي دينك».[53] زمان غيبت داراي شرايط حساس و خطرناكي است كه در صورت غفلت، اهل ايمان در مهلكات آن واقع مي‌شوند و بدون توجه، ايمان از قلب‌هاي آنها خارج مي‌شود. بنابراين مؤمنين بايد با تمسك به دين خود لحظه‌اي از ياد خدا و امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف غافل نشوند. دين‌داري و اعتقاد صحيح به غيبت و امامت، كار دشواري است كه فقط از افراد اهل يقين و با استقامت ساخته است.[54]

• بهترين راه مقابله، تقويت مباني اعتقادي و در پرتو آن ايجاد معرفت و محبت حقيقي اهل‌بيت عليهم السلام در دل مردم براي گسترش عمل به احكام اسلامي است.

• زنان در اين رابطه داراي نقش اساسي هستند و مي‌توانند با اقدامي اساسي در اين زمينه به كسب معارف اسلامي و الهي بپردازند و آنها را در مورد خود و سپس با تأثيرگذاري درخانواده پياده نمايند؛ چرا كه نقش فردي زن در خانواده بسيار مؤثر مي‌باشد و با اصلاح خانواده‌ها، جامعه اسلامي نيز به رشد و تعالي مطلوب خواهد رسيد ومنتظران واقعي امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف رشد خواهند نمود.

• انسان دين‌دار در پرتو دين در برابرتحريف‌ها و شبهه افكني‌ها، عملكرد ديني خود را رها نمي‌كند و با صبر و شكيبايي، دين خود را حفظ مي‌نمايد و با ذكر خدا و ائمه عليهم السلام سعي در حفظ خود و ديگران مي‌نمايد. بنابراين يك فرد منتظر، ضمن اصلاح خود، به اخلاق نيك اسلامي مزيّن مي‌شود و با عمل به وظايف فردي خويش، احكام و دستورات قرآن را به كار مي‌بندد[55] وظايفي كه فرد نسبت به امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف به عهده دارد، در كتاب مكيال المكارم تحت 80 عنوان بيان گرديده است.[56]

• در عصر حاضر، احياي علوم اهل‌بيت عليهم السلام توسط زنان در خانه‌ها، بسيار آسان گرديده است. در مرحلة اول، استفاده از كتاب‌هاي احكام مراجع تقليد براي عمل كردن به احكام و ساير كتاب‌هاي اسلامي با هدف ارتقاي سطح علمي و در مرحله بعد، استفاده از رسانه‌هاي ارتباط جمعي، به راحتي امكان‌پذير است.

• 1 ـ 4. مادران، مربيان نسل آينده

• اسلام، اهميت ويژه‌اي براي مادران قائل شده است و در قرآن كريم، ضمن سفارش نيكي به پدر و مادر، براي مادر جايگاه ويژه‌اي قرار مي‌دهد؛ چرا كه مادر با گوشت و جان خود فرزند را درون خود پرورش مي‌دهد و سختي حمل را بر دوش مي‌كشد و پس از آن با شير خود كودكش را تغذيه مي‌نمايد.[57]

• حضرت امام، شغل مادري را شريف‌ترين شغل مي‌شمارند: «اين مادر كه بچه در دامن او بزرگ مي‌شود، بزرگترين مسئوليت را دارد... شريف‌ترين شغل در عالم، بزرگ كردن يك بچه است و تحويل دادن يك انسان است به جامعه».[58]

• مادر مي‌تواند با اعمال و رفتار خود، كيفيت بندگي و حمايت از امام را به فرزندان بياموزد؛ هم‌چنان‌ كه امام حسن مجتبي عليه السلام، شبانگاه تا صبح‌گاه، نظاره‌گر مادر خويش، حضرت زهرا عليها السلام است كه از شب تا صبح به عبادت خدا مشغول است و در حق همسايگان دعا مي‌كند.[59]

• مادر كه جلوه‌گاه عشق به خدا و امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف است و هر صبح‌گاه خود را با دعاي عهد، آغاز مي‌نمايد و لقمه‌اي بدون نام خدا بر نمي‌دارد، گامي جز براي رضاي خدا بلند نمي‌كند، ساعات شب و روز خود را با ياد خدا و امام زمانش درخدمت همسر و فرزندانش قرار مي‌دهد، به طور مسلم جلوه‌گاه تعليمات نوربخش اسلام مي‌باشد و تأثيرات عميق باطني بر روي خانواده خود خواهد نهاد.

• دعوتي كه بر پايه مهر و محبت باشد، همواره پذيرفته مي‌شود و مادر به دليل جايگاه عاطفي كه در خانواده دارد، همواره مي‌تواند جلوه‌گاه جمال الهي و بهترين انتقال دهندة علوم و معارف اهل‌بيت عليهم السلام باشد.

• مادران مي‌توانند با استفاده از شيوه‌هاي جديد تربيتي، ضمن تعالي خود، تربيت فرزندان را نيز دو چندان نمايند. جايگاه ارزشي مادران در اسلام چنان بالاست كه فردي نزد پيامبر صل الله عليه و آله و سلم آمده و از ايشان پرسيد: به چه كسي نيكي كنيم؟ پيامبر صل الله عليه و آله و سلم فرمودند: به مادرت و مرتبة چهارم كه مرد پرسيد، پيامبر فرمودند به پدرت[60] تربيت فرزندان صالح دردامان مادران موجب مباهات و افتخار پيامبر اعظم صل الله عليه و آله و سلم در روز قيامت به زيادي امت خود خواهد بود[61] .

• 1 ـ 1 ـ 4. فرزندان، آينده‌سازان منتظر

• والدين، محصول زندگي خود را در فرزندان خود جست‌وجو مي‌نمايند و لذا براي رشد و تربيت آنها به اموري اقدام مي‌كنند كه به نظرشان ضروري مي‌رسد. برخي اوليا، تنها به خوراك و پوشاك فرزندان خود اهميت مي‌دهند، ولي براي بعضي ديگر تعليم و تربيت فرزندان‌شان نيز اهميت دارد.

• كساني كه براي تعليم و تربيت فرزندان خود اهميت قائل‌اند ممكن است از دو طريق مستقيم يا غيرمستقيم به تربيت فرزندان خود همت گمارند؛ البته آن‌چه دراوايل سنين كودكي مورد نظر است، بيشتر تعليم غيرمستقيم مي‌باشد.

• فرزندان در سنين طفوليت و كودكي تحت تأثير خانواده قرار دارند و از خانواده الگو مي‌پذيرند. بنابراين، برخورد صحيح خانواده با يك‌ديگر و آموزش غيرمستقيم كه فرزندان از راه الگوپذيري فرا مي‌گيرند، تأثير شگرفي در آينده آنان دارد.

• در اهميت و كيفيت تعليم و تربيت همين بس كه «براي دگرگون ساختن يك ملّت، هيچ راهي سريع‌تر و ساده‌تر از دگرگون ساختن نظام تعليمي و تربيتي آن ملّت نيست».[62]

• بنابراين، خانواده‌ها و نظام تعليم و تربيت اسلامي در كيفيت آموزش بايد نهايت دقت را به خرج دهند تا نسل آينده با اهداف نهايي اسلام تربيت شوند و نسلي سر گشته و بي‌هدف بار نيايند.

• اساس اوليه تربيت در خانواده بنا نهاده مي‌شود؛ چنآن‌چه پدر و مادر تمام توجه خود را براي تربيت صحيح فرزندان به كار گيرند، مي‌توانند از تأثيرات منفي محيط به شدت كاسته و با ابراز محبت و پيوند عاطفي با فرزندان خود در شرايط بحراني، ياري‌گر آنها باشند و با ايجاد تفريحات سالم براي آنها از روي آوردن فرزندان خود به فساد جلوگيري نمايند.

• بايد با انتقال معارف مهدوي[63] از راه حفظ حديث، تلاوت روزانة قرآن براي امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف، حفظ و تلاوت دعا براي سلامتي امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف اهميت مسئله را براي كودكان گوشزد نماييم.

• 2 ـ 4. همسران، ياوران يار

• ازدواج، از سنت‌هاي پسنديدة اسلام است كه زن و مرد را در كنار هم قرار مي‌دهد. خداوند، وجود زن را در كنار مرد، ماية آرامش قرار داده است: «و از نشانه‌هاي او اين‌كه از [نوع] خودتان همسراني براي شما آفريد تا به وسيلة آنها آرام گيريد و ميان‌تان دوستي و رحمت نهاد».[64]

• طبيعت زن به دليل ظرافت، متقاضي محيط آرام و امن است و طبع پرتوان مرد، تاب و تحمل محيط‌هاي سخت كاري را دارد. بر همين اساس پيامبر اعظم صل الله عليه و آله و سلم در ابتداي زندگي حضرت فاطمة زهرا عليها السلام و حضرت علي عليه السلام، كارهاي داخل منزل را به حضرت فاطمه عليها السلام و كارهاي بيرون را به حضرت علي عليه السلام واگذار نمود كه موجب خرسندي حضرت فاطمه عليها السلام شد؛ چرا كه از برخورد و معاشرت با مردان معاف شده بود.[65]

• مردان به لحاظ قوت بدني و شرايط خاص، مسئوليت جهاد و دفاع را بر عهده دارند، اما زنان به دليل ظرافت طبع و توانايي كم بدني از جهاد در ميدان جنگ معاف شده‌اند، اما در مقابل، مسئوليت ديگري براي آنان به منزلة جهاد معين شده است و آن «خوب شوهرداري كردن»[66] مي‌باشد.

• چنآن‌چه زني به وظايف اوليه خود خوب عمل نمايد و در شرايط عادي از همسر خود اطاعت كند و در بيرون از منزل نيز با رعايت حجاب و عفاف در وظايف اجتماعي مشاركت نمايد، همسر نيز مي‌تواند به خوبي به وظايف اسلامي خود عمل نمايد.

• نقش ديگرِ زنان، در شرايط بحراني، جنگ و دفاع است كه مردان، وظيفة دفاع از دين و سرزمين خود را بر عهده دارند. در اين زمان، زنان بايد نقش خود را در پشت صحنه به خوبي ايفا نمايند. زناني كه خود را منتظران حضرت مي‌دانند، بايد در تمامي صحنه‌ها در كنار همسر خود باشند و ضمن ياري او، در تربيت فرزندان صالح و رشد و تعالي ديني همسر خود بكوشند و هم پاي ايشان در ياري حضرت حجت عجل الله تعالي فرجه الشريف كوشا باشند.

• پايداري زنان در صحنه‌هاي پشت جبهه و در سنگر خانه‌داري و همسرداري، ماية پشت گرمي مردان است و بنيان خانواده را محكم مي‌نمايد، و به واسطة استحكام خانواده كه جامعة كوچك به شمار مي‌رود، اجتماع انساني نيز مستحكم مي‌گردد و امكان اجراي احكام اسلامي و عدالت منتظر (مورد انتظار) فراهم مي‌آيد.

• 4. زمينه‌سازي اجتماعي و نقش زنان

• معرفت اجتماعي از مهم‌ترين اموري است كه رغبت عمومي را تشكيل مي‌دهد[67] و چنآن‌چه معرفت اجتماعي دربارة حضور امام در جامعه ايجاد نشده باشد؛ هم‌ چنان كه ائمه معصومين عليهم السلام در زمان خود دچار غربت گشته و مردم، آنها را تنها گذاشتند و ياري نكردند و اين امر موجب غيبت امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف گرديد، باز هم موجب تداوم غيبت خواهد شد.

• معرفت اجتماعي مبني بر اين كه ظهور انسان كامل ـ حضرت بقية‌ا... الاعظم ( ارواحنا له الفداء) ـ موجب از بين رفتن بي‌عدالتي‌ها، ظلم و ستم‌ها و جاي‌گزين شدن عدالت و امنيت و ... مي‌گردد، باعث ايجاد هدف مشترك مي‌گردد و انسجام جامعة مهدوي را در پي دارد.

• پس از شكل‌گيري جامعة مهدوي با پشتوانة ايمان، بايد در صدد تقويت روحيه جهادي در بين مردم بود، كه از طريق آگاهي‌هاي مختلف فرهنگي، سياسي، اقتصادي شكل مي‌گيرد.

• طرح زمينه‌سازي براي قيام امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف داراي دو جنبه است:

• 1. رشد ايماني، جهادي و آگاهي سياسي كه جبهة مقابل، فاقد آن است؛

• 2. تشكيلات سياسي، نظامي، اقتصادي براي رويارويي با دشمن؛ هر چند قدرت برابري با جبهة جهاني دشمن را نداشته باشد.[68] فعاليت‌هاي اقتصادي و نظامي براي آمادگي فيزيكي لازم است؛ هر چند نيروهاي مسلمان از سلاح ايمان بهره مي‌گيرند، ولي از آماده‌سازي امكانات مورد نياز غفلت نمي‌ورزند؛ چرا كه پيام آسماني آنها فرموده است: «هر آن‌چه در توانايي داريد به كار بنديد». مهيا كردن بستر لازم در ابعاد ياد شده از وظايف جامعة اسلامي است. [69]

• بر خلاف كساني كه تصور مي‌كنند بايد فساد شديد جامعه را فرا گيرد تا زمينة ظهور فراهم آيد؛ جامعة اسلامي بايستي با به كار بردن تمامي امكانات، سعي در آمادگي و رشد انسان‌ها براي فراهم آوردن بستر لازم براي ظهور كند.

• زنان با توجه به مواهب طبيعي خود، بايد در جهت سرشت خاص خود بكوشند و در راه تكامل بشر به نقش خود كه بزرگ‌تر از نقش مردان است، اهميت دهند و بي‌تفاوت از كنار آن نگذرند.[70] زنان به منزلة جزئي از اجتماع، بايد علاوه بر نقش فردي، به نقش اجتماعي خود نيز توجه داشته باشند و خود را از اجتماع بر كنار ندانند؛ چرا كه دين براي انسان، هويت جمعي قائل است و در اين رابطه، يك سلسله وظايف جمعي را مطرح مي‌نمايد: «جز اين نيست كه مؤمنان كساني‌اند كه به خدا و پيامبرش گرويده‌اند و هنگامي كه با او بر سر كاري اجتماع كرده‌اند، تا از وي كسب اجازه نكنند، نمي‌روند».[71] در آية شريفه، مؤمنين راستين را افرادي مي‌داند كه علاوه بر اعتقاد به خدا و رسول، در امور اجتماعي نيز شركت دارند و بدون كسب اجازه از رهبر، از حضور در اجتماع خودداري نمي‌كنند.

•

• اين امر، نشان‌گر حضور دائمي مؤمنان در اجتماع است كه بيان (الذين آمنوا ) همه مؤمنان اعم از مرد و زن را در برمي‌گيرد. البته در مواردي كه زنان نقش اساسي داشته باشند، بر حضور زن تأكيد مي‌نمايد؛ مثل زمان نزول قرآن كه حرمت زن محفوظ نبود؛ بيش از حد انتظار بر مسئله زن تكيه نمود و بر نقش زنان در تثبيت اديان الهي انگشت نهاد[72] .

• در اجتماع عرب شايع بود كه براي زنان در اجتماع، احترام چنداني قائل نبودند، ولي دين اسلام زنان را در امور اجتماعي مشاركت داد.

• 1 ـ 5. رابطة نقش‌هاي اجتماعي و وظايف زنان

• حضور زنان در اجتماع، براي زمينه‌سازي ظهور، در صورتي مورد قبول امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف است كه مطابق با موازين اسلامي باشد.

• مهم‌ترين وظيفة زنان در اين زمينه، رعايت تقوا و گسترش عفاف و تقوا در جامعه است؛ چرا كه حضور زن در اجتماع با عرضة اندام جنسيتي موجب فساد مي‌گردد و امنيت رواني را از بين مي‌برد.

• حفظ حجاب و ارزش انساني زن از مهم‌ترين عوامل موفقيت زن در اجتماع به مثابة انسان است كه مي‌تواند حضور او را در كنار مردان، يكسان قرار دهد و موفقيت او را در عرصه‌هاي مختلف تضمين نمايد وگرنه زن هم‌چون كالايي بي‌ارزش در كنار ساير كالاها قرار خواهد گرفت.

• يكي از نمونه‌هاي تدبير اجتماعي زنان در قرآن، ملكة سبا مي‌باشد كه هنگام مشورت با فرماندهان خود وقتي كه با نظر آنان مبني بر توان زياد بر جنگ مواجه شد، با تدبيري زيركانه گفت: پادشاهان چون به شهري درآيند، آن را تباه و عزيزانش را خوار مي‌گردانند. و در مقابل، با فرستادن هديه‌اي به سليمان و با تأمل در عملكرد او، به دين الهي گرويد. [73]

• حضور زن در عرصه‌هاي مختلف اجرايي، به جز در مواردي كه اسلام به دلايل خاص براي حفظ جايگاه زن ممنوع كرده است، نه تنها اشكالي ندارد، بلكه واجب است.[74]

• زنان با حضور خود در اجتماع مي‌توانند، ساير افراد را راهنمايي نمايند. در مرحلة اول با گفتار، سخنراني و مقالات علمي، افراد را با مقام و منزلت زن در فرهنگ مهدوي آشنا كنند و جامعة عظيم زنان را با رسالت بزرگ خود آشنا سازند.

• در مرحلة بعد با امر به معروف، افراد را به انجام واجبات و كارهاي نيكو دعوت نمايند و ارزش زن و رابطة معنوي با امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف را گوشزد كنند و با نهي از منكر از انجام اعمالي كه قلب امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف را مي‌آزارد، نهي نمايند.

• «هر گاه عده‌اي كارهاي نيكو را انجام دهند و بر آن مواظبت نمايند؛ عده‌اي ناخودآگاه الگو مي‌گيرند و پيروي مي‌كنند و در اين آثار ظاهري، نوعي ياري امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف نهفته است». [75]

• عملكرد صحيح زنان نه تنها تأثير مثبت بر سايرين دارد، حتي مي‌تواند آنها را در زمرة ياران خاص و ويژه امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف قرار دهد. در روايات به اين مهم اشاره شده است؛ مبني بر اين‌كه تعدادي از زنان در ميان ياران حضرت حضور دارند[76]؛ ضمن اين كه تعدادي نيز براي مداواي زخمي‌ها به ياري حضرت مي‌شتابند. براساس روايتي از امام صادق عليه السلام برخي از زنان در هنگام ظهور امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف زنده مي‌شوند و با حضرت رجعت خواهند كرد، كه نام تعدادي از آنها در روايات بيان شده و نام برخي به ميان نيامده است[77]. علاوه بر اين زناني پيش‌گام در اين زمينه وجود دارندكه به دليل صلاحيت و آمادگي‌هاي قبلي، همراه حضرت عيسي عليه السلام به زمين فرود مي‌آيند، كه تعداد آنها 400 نفر بيان گرديده است.[78]

• زنان براي ايفاي نقش مؤثر براي ظهور امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف بايد با وظايف عمومي منتظران آشنا گردند و پس از آن، براي عملكرد بهتر، با نقش‌هاي عمومي و هم‌چنين ويژة زنان آشنايي بيشتر پيدا كنند.

• علاوه بر اين، زنان مي‌توانند براي حضور در ركاب امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف، ضمن رعايت تقواي الهي با خواندن دعاي عهد در چهل صبح، خود را در زمرة ياران حضرت قرار دهند و در صورت وفات مي‌توانند به دنيا رجعت نمايند و در ركاب حضرت قرار گيرند.[79]

• 2 ـ 5. نقش فرهنگي زنان

• فرهنگ جامعه، روح و حقيقت نظام اجتماعي را شكل مي‌دهد كه شامل ارزش‌ها، شناخت و ايدئولوژي آن مكتب است[80] . سه عنصر اصلي فرهنگ عبارتند از: 1. اصول دين (توحيد، نبوت و معاد)؛ 2. ارزش‌هاي ثابت؛ 3. شيوه‌هاي رفتاري برخواسته از ارزش‌ها.[81]

• پايه و اساس امور فرهنگي را تعليم و تربيت تشكيل داده و اجتماع نيز بر همين اساس استوار مي‌گردد.

• ساير امور سياسي، نظامي، اقتصادي نيز تحت تأثير امور فرهنگي قرار دارند[82] .

• پيامبر اعظم صل الله عليه و آله و سلم پس از بعثت، براي تبليغ دين اسلام به كار فرهنگي گسترده پرداختند كه با پايه‌گذاري اصول دين آغاز شد.

• پس از حضرت علي عليه السلام اولين كسي كه به پيامبر، ايمان آورد، همسرش، حضرت خديجه بود كه با همه وجود به حمايت از ايشان پرداخت و در مقابل عقايد تمامي مشركان ايستادگي نمود.

• يكي از عوامل مهم موفقيت اسلام، فرهنگ انتظار است كه از قيام امام حسين عليه السلام نشأت گرفته است و مي‌توان گفت: «فرهنگ عاشورا، زمينه‌ساز فرهنگ انتظار است».[83]

• تداوم خط فكري شيعه پس از رحلت پيامبر اعظم صل الله عليه و آله و سلم و اجراي آن توسط حضرت علي عليه السلام با قيام عاشورا و خون امام حسين عليه السلام آبياري گرديد و با فرهنگ انتظار تا عصر حاضر تداوم يافته و همواره با آزمايش انسان‌ها به گونه‌هاي مختلف همراه بوده است.

• نقش زنان در پيش‌برد احكام اسلامي جايگاه ويژه‌اي دارد. در شرايط بحراني كه دست مردان بسته مي‌شد، زناني هم‌چون حضرت زهرا عليها السلام و حضرت زينب عليها السلام با تبليغات خود به حمايت از امام خود و آگاه‌سازي مردم مي‌پرداختند.

• زنان همواره در دفاع از اسلام و ارزش‌هاي اسلامي مشاركت داشته‌اند و در پيروزي اسلامي نيز سهم قابل ملاحظه‌اي ايفا نمودند. امام خميني قدس سره در اين باره فرموده‌اند: «... در مملكت ما اين طور شد كه بانوان هم دوش، بلكه جلوتر از مردها از خانه‌ها بيرون آمدند و در اين راه اسلامي زحمت كشيدند و رنج ديدند ...».[84]

• 1 ـ 2 ـ 5. تهاجم فرهنگي

• يكي از راه‌هاي مؤثر دشمنان براي سلطه بر كشورهاي اسلامي، انقلاب تسلط فرهنگي است كه دشمن از تمامي ابزارهاي خود براي تخلية فكري و فرهنگي جامعه، خصوصاً جوانان بهره مي‌جويد.

• از مهم‌ترين عوامل تهاجم فرهنگي غرب، تغيير شناخت‌ها و باورها، دگرگوني ارزش‌ها و گرايش‌هاست كه در پي آن، رفتارها و كردارها نيز تغيير خواهد كرد.[85] اين در حالي است كه غرب، خود گرفتار بحران فرهنگي است و به جاي حق، انسان را جانشين ساخته و قانون را جاي‌گزين دين نموده و به جاي ارزش‌هاي الهي، اصالت سود و ترّقي مذهب را به اخلاق و هدونيسم (لذت‌جويي و لذت‌گرايي) تبديل نموده است.[86]

• يكي از اهداف دشمن، مبارزه با فرهنگ انتظار مي‌باشد؛ چرا كه به تأثير آن بر افكار، عقايد و رفتار مردم پي‌برده است.

• هم اكنون دشمن با حربه‌هاي مختلف درصدد مبارزه با اسلام برآمده و به علت تأثير شگرف اعتقاد مهدوي، به مبارزة اساسي با اين تفكر در سطح جهاني پرداخته و تا كنون بيش از پانصد اثر اعم از: فيلم، نمايش‌نامه، آهنگ و داستان[87] براي تحريف پيش‌گويي‌هاي نوستر آداموس در ارائه چهرة وحشتناك از امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف و جنگ‌افروزي ايشان ارائه شده است؛ در حالي كه روايات اسلام، بيان‌گر ايجاد وحدت كلمه در ساية ظهور امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف مي‌باشد.

• امام عليه السلام در تأويل آيه (و قاتلوهم حتي لا تكون فتنة و يكون الدين كلّه لله )[88] مي‌فرمايد: امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف مبارزه مي‌كند، تا وقتي كه اختلاف از بين ملل و اديان برداشته شود و تمامي دين، يك كلمه گردد.[89]

• هم اكنون تأثيرات تهاجم فرهنگي دشمن در جوامع اسلامي مشهود است و دشمن از راه‌هاي گوناگون به خصوص رسانه‌هاي ارتباطي از قبيل: ماهواره، اينترنت، فيلم‌ها و نوارهاي مبتذل و ... درصدد تخريب فرهنگ اسلامي برآمده و بيشترين اهداف دشمن بر روي زنان و جوانان متمركز شده است؛ چرا كه دشمن به خوبي دريافته كه بهترين راه براي دست‌يابي به اهداف شوم خود، تخريب زيرساخت‌ها و بنيان‌هاي زيرين جامعه است كه شامل جوانان و زنان جامعه مي‌باشد. تأثير تهاجم فرهنگي در اين روايت رسول‌اعظم صل الله عليه و آله و سلم مشاهده مي‌شود كه ضمن هشدار به امت خود در آخرالزمان مي‌فرمايد: «حال شما چگونه خواهد بود، زماني كه زنان شما فاسد شوند و جوانان شما به فسق و جور گرايند و شما امر به معروف و نهي از منكر ننماييد. به پيامبر صل الله عليه و آله و سلم گفته شد: اي رسول خدا صل الله عليه و آله و سلم آيا چنين خواهد شد؟ فرمود: آري و بدتر از اين خواهد شد! حال شما چگونه خواهد بود، زماني كه شما معروف را منكر، و منكر را معروف پنداريد؟»[90]

• از اين قبيل احاديث در مورد زمان قبل از ظهور وارد شده كه بيان‌گر عملكرد نادرست برخي از مردم است و اين مهم، وظيفة سايرين را براي راهنمايي امت گوشزد مي‌نمايد.

• 2 ـ 2 ـ 5. وظيفة بانوان در مقابل تهاجم فرهنگي

• فعاليت‌هاي گستردة دشمن براي ايجاد فساد در جامعة اسلامي و از بين بردن فرهنگ انتظار، وظيفة خطير عمومي را در حوزه‌هاي علميه و مراكز آموزشي ـ پژوهشي گوشزد مي‌نمايد.

• پژوهش‌هاي علمي ـ تحقيقي در اين زمينه باعث روشن‌گري در سطوح مختلف علمي از جمله آموزش و پرورش و آموزش عالي مي‌گردد و در نتيجه، موجب آگاهي قشر عظيمي از مردم خواهد شد. براي آگاهي در سطح عموم نيز مي‌توان از رسانه‌هاي جمعي به خصوص صدا و سيما با اجراي برنامه‌هاي مختلف اجرايي، فيلم، داستان و ... بهره جست و سطح آگاهي عمومي، خصوصاً زنان را نسبت به مسئله انتظار، مهدويت و ... بالا برد.

• گسترش معارف ناب محمدي بين زنان، مي‌تواند جامعه را تحت تأثير قرار دهد؛ زيرا نه تنها زنان، نصف جامعه را تشكيل مي‌دهند، بلكه بر نصف ديگر جامعه تأثيرگذار هستند و از طريق عقل ديني و عاطفي مي‌توانند تحولات اساسي در افكار فرهنگي جامعه ايجاد نمايند و با گرايشات ديني ـ مذهبي، جوانان را جذب مباني جذاب ديني و فرهنگ انتظار مهدوي نمايند.

• حضور زنان در مجامع علمي، به خصوص علوم اسلامي، در حوزه و دانشگاه براي پرورش اعتقادات اسلامي در جامعه، به خصوص در زمان حاضر كه بيش از نصف جمعيت دانشگاه‌ها را دختران تشكيل مي‌دهند، نقش اساسي دارد.

• اعتقاد مذهبي، باور و شناخت امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف از مباني فرهنگي است كه زيربناي ارتقاي فرهنگي را تشكيل مي‌دهد و موجب ثبات عقيده افراد به مهدويت و سازندگي افراد مي‌شود تا آن‌جا كه ياراني خاص را شكل مي‌دهد.

• در روايات، ياران امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف اين چنين معرفي شده‌اند: آنها در آسمان، شناخته شده‌اند و در زمين (تا آمدن حضرت) ناشناخته مي‌مانند. [91]

• هم چنين ايشان داراي شخصيتي بي‌نظير و پيش‌گام در كارهاي خيرند.[92]

• نقش اساسي زنان در ترويج فرهنگ مهدوي را مي‌توان در دو بعد كلي جست‌وجو نمود:

• ابتدا تبليغات صحيح دربارة فرهنگ مهدوي و جلوگيري از ترويج افكار و عقايد نادرست كه تحت عنوان اسلام منتشر مي‌گردد. چه بسا در اين ميان عده‌اي به نام ملاقات با امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف و تحت تأثير قراردادن بانوان، آنها را منحرف سازند و در پناه آن به گمراه و فاسد نمودن عده‌اي اقدام نمايند.

• بهترين راه براي جلوگيري از اين‌گونه مفاسد، ترويج معارف ناب محمدي است كه براي تحقق آن بايد از طريق شناخت و معرفت حقيقي امام، همراه با انتظار صحيح و سازنده بهره جست.

• براي گسترش فرهنگ اسلامي مي‌توان به مجالس دسته‌چمعي يا اردوهاي زيارتي فرهنگي اقدام نمود؛ زيرا در چنين مجالس و اردوهايي كه به نام ائمه معصومين عليهم السلام برپا مي‌شود، پذيرش ديني مردم بيشتر گشته و با رفتن به مشاهد مشرفه و ارتباط مستقيم با چنين اماكني، امكان ارتباط معنوي بيشتر مي‌شود.

• برگزاري مجالس مذهبي، به خصوص مرتبط با امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف هم‌چون دعاي ندبه، دعاي عهد، زيارت آل يس و تفسير آيات قرآن كريم، خصوصاً آياتي كه مرتبط با امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف مي‌باشد مردم را با فرهنگ قرآني ـ مهدوي، بيشتر آشنا مي‌سازد.

• راه ديگر انتقال معارف مهدوي به نسل جديد، بالابردن فرهنگ كتاب‌خواني است كه با عرضة محصولات فرهنگي (اسلامي ـ مهدوي) مي‌توان آنها را به فرهنگ مهدوي علاقه‌مند نمود.

• بعد ديگر فرهنگي كه گاه كمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد، ابعاد تأثيرگذار در تفكر و عملكرد اسلامي است. يكي از دلايل دور شدن از فرهنگ اسلامي، شرايط محيطي مي‌باشد كه با ايجاد تحول در آن، ابعاد بسياري از مشكلات فرهنگي حل خواهد شد. براي مثال، كيفيت معماري در فرهنگ اسلامي است كه در زمان‌هاي گذشته خانواده‌هاي متشرع با ساختمان‌هاي بيروني ـ اندروني مانع اختلاط زنان و مردان نامحرم مي‌شدند، ولي هم اكنون با تهاجم فرهنگي غرب، ساختمان‌ها به شكل اُپن (باز) در آمده است.

• انتقال اين‌گونه فرهنگ‌ها از هم اكنون مي‌تواند زمينه‌ساز ظهور باشد و زنان به دليل طبع ظريف و هنرمند خود مي‌توانند با معماري جديد اسلامي و تنوع بخشي به كيفيت خانه‌سازي و تزئينات داخلي آن، تحولات اساسي در فرهنگ متأثر از فرهنگ غرب ايجاد نمايند.

• مسئله ديگر، تغيير پوشش سنتي قديم به پوشش نامتناسب تنگ و بدن‌نما است كه در روايات آخرالزمان نيز مورد نكوهش قرار گرفته است[93] و براي تغيير آن به پوشش متناسب اسلامي مي‌توان با ارائه پوشش‌هاي زيبا و متنوع جديد اسلامي، جاي‌گزين‌هاي مناسبي براي پوشش‌هاي نيمه عريان و نامناسب به ارمغان آمده از غرب قرار داد.

+ نوشته شده در دوشنبه 29 مهر1387ساعت 22:10 توسط ف-ملک |

موعود

نوشته های پیشین